2 : مقدّمهء نسخهء گنج بخش « 12 » . همچنان كه در بخش نسخه شناسى شرح فصوص خوارزمى متذكَّر شدم نسخهء كهنتر و صحيحتر شرح خوارزمى نسخهء دار الكتب قاهره است كه اساس كار من بنده در تصحيح شرح مورد بحث قرار گرفته ، امّا اين نسخه از شرح اوّلين عبارت مقدّمهء فصوص شروع مىشود و تا پايان شرح را در بردارد و فقط به قدر يك ورق از شرح فصّ آدمى افتادگى دارد ، و ليكن نسخهء گنج بخش كه از آخر به قدر چندين ورق كسر دارد داراى مقدّمه ايست كه در نسخهء دار الكتب قاهره نيامده است . همچنان كه گفتيم اين مقدّمه ترجمهء متصرّفانهء مقدّمهء قيصرى است كه متضمّن مطالبى در بيان : تباين مشارب ارباب حال « 13 » ، حضرات ذاتيه و مراتب كلَّيه ، اسماء و صفات و تفاوت درجات آنها ، عوالم و حضرات و طبقات آن چون مجالى و مطالع و منصّات ، كشف سرّ به دو و ايجاد و مبدأ و معاد ، ولايت و نبوّت و رسالت مىباشد . اين مطالب با عين عباراتى كه در مقدّمهء شرح مورد بحث ديده مىشود در جلد اوّل شرح مثنوى خوارزمى يعنى جواهر الأسرار و زواهر الأنوار نيز آمده است « 14 » . بارى اين مقدّمه هر چند كه به شرح فصوص ارتباط معنايى دارد ، در نسخهء دار الكتب قاهره نيست ، از سوى ديگر فيلمى كه از نسخهء گنج بخش براى بنده فرستاده‌اند « 15 » در بعضى قسمتها بسيار تاريك است و در پاره اى از موارد بسيار پر نور ،

--> « 12 » اين بهرهء مقدّمه بقياس مقدّمهء قيصرى و ترجمه گونه اى كه خوارزمى از آن كرده و در آغاز شرح مثنوى جاى داده بسيار ناقص مىنمايد . و ظاهرا كاتب نسخهء « پا » برشى از آن را كتابت كرده است ، لهذا به قصد اينكه مقصود شارح به تمام و كمال مبيّن شود نقص ناشى از افتادگى آن را با توجه به جواهر الاسرار ج 1 ص 150 بر طرف كرديم . در نسخهء « دا » بخشى ازين مقدمه آمده و اوايل آن ساقط است . « 13 » اين بهرهء مقدّمه بقياس مقدّمهء قيصرى و ترجمه گونه اى كه خوارزمى از آن كرده و در آغاز شرح مثنوى جاى داده بسيار ناقص مىنمايد . و ظاهرا كاتب نسخهء « پا » برشى از آن را كتابت كرده است ، لهذا به قصد اينكه مقصود شارح به تمام و كمال مبيّن شود نقص ناشى از افتادگى آن را با توجه به جواهر الاسرار ج 1 ص 150 بر طرف كرديم . در نسخهء « دا » بخشى ازين مقدمه آمده و اوايل آن ساقط است . « 14 » ر ك : جواهر الأسرار ، تصحيح دكتر جواد شريعت : ج 1 ص 167 - 168 و 176 - 177 و 179 - 181 و 182 - 186 و 186 - 193 . نيز متذكر مىشوم كه خوارزمى در مقالهء دهم در بحث عود روح رسالهء اصول عشرهء نجم الدين كبرى را به روش خود ترجمه كرده است ، ص 212 - 235 . ر ك : مقدمهء نگارنده بر اصول عشره ، چاپ تهران . « 15 » اين فيلم به يارى و مدد دوست دانشمند و فاضل بزرگوارم جناب آقاى سيّد عارف نوشاهى در دسترس بنده قرار گرفت . قصد داشتم كه در اينجا چند سطرى در احوال و آثار اين پاك باختهء زبان و فرهنگ فارسى بنويسم و ليكن به حكم آن كه « شمع تبريز نه شمعيست كه غايب گردد » بدان نپرداختم ، چه فهارس كتابشناسانه و آثارى چون ترجمه و تعليق كتاب جامى و تحقيق در پيرامون كتاب مفصّل « شريف التواريخ » معرّف و مبيّن شخصيت علمى ايشان در ميان محقّقان فارسى زبان تواند بود . ياد كرد اين نكته را لازم مىدانم كه اگر كتاب جامى تأليف آقاى على اصغر حكمت در ايران تجديد چاپ شود بايسته است كه تعليقات محقّقانهء آقاى نوشاهى به فارسى ترجمه شود و ضميمهء آن كتاب گردد .